اکسین نیوز – با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، پزشکان و امدادگرانی که در غرب کشور تجربه تلخ و شیرین دفاع را کسب کرده بودند، پا به عرصهای تازه نهادند؛ عرصهای که در آن نبرد با مرگ، گاه از نبرد با دشمن دشوارتر بود. هرچند در سال اول جنگ، اولویت با دفاع بود و رزمندگان بیشتر برای مقابله با دشمن اعزام میشدند، اما از سال دوم و پس از عملیات پیروزمندانه «ثامنالائمه(ع)» که به شکست حصر آبادان انجامید، رویکرد تغییر کرد و توجه به پشتیبانی درمانی در اولویت قرار گرفت.
در ادامه، نگاهی داریم به سه بیمارستان صحرایی که در دل سختترین شرایط جنگی، مرهم زخمهای رزمندگان بودند:
۱. بیمارستان صحرایی (زیرزمینی) نفتشهر؛ شاهد عملیات کربلای ۶
این بیمارستان در تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۶۳، در محل استقرار بهداری تیپ ۳ لشکر ۸۸ زاهدان، در فاصله ۲۵ کیلومتری بیمارستان صحرایی سومار و نزدیک نفتشهر، کنار مرز عراق، توسط گروهان خدمات بهداری مراغه دایر شد. نیازمندیهای تدارکاتی آن را لشکر ۸۸ زاهدان تأمین میکرد.
در ۲۲ آذر ۱۳۶۵ و با انحلال بیمارستان صحرایی حسینیه جنوب، امکانات آن به این بیمارستان منتقل شد. تیمهای جراحی و پزشکی نیز از سوی اداره بهداری نیروی زمینی ارتش (نزاجا) تأمین میشدند.
این بیمارستان در عملیات «کربلای ۶» در ۲۳ شهریور ۱۳۶۵ فعالیتی چشمگیر داشت. با این حال، به دلیل ازدحام مجروحان، مسئولان بیمارستان تلاش میکردند بیشتر مجروحان را برای درمان تخصصیتر به مراکز درمانی شهرهای امن منتقل کنند.
۲. بیمارستان صحرایی پادگان ابوذر (سرپل ذهاب)
این بیمارستان در ۱۱ مهر ۱۳۶۲ در محوطه پادگان تیپ ۳ لشکر ۸۱ کرمانشاه، در نزدیکی سرپل ذهاب، بهصورت سولهای احداث شد. تجهیزات و نیازمندیهای آن توسط یگان عملیاتی مجاور تأمین میشد.
تیمهای جراحی و پزشکی موردنیاز از سوی سپاه پاسداران و از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأمین میشد. در صورت ضرورت، اداره بهداری نزاجا نیز مأمورانی را اعزام میکرد.
در ۱۶ اسفند ۱۳۶۳، بر اثر بمباران هوایی منطقه، اعضای بهداری سپاه منطقه را ترک کردند و بخشی از تجهیزات اتاق عمل را نیز همراه بردند. تیمهای وزارت بهداشت نیز به مناطق دیگر منتقل شدند. اما در جلسه هماهنگی در ستاد مشترک ارتش، مقرر شد وزارت بهداشت تأمین دارو و اعزام تیمهای رزیدنتی جراحی و بیهوشی را بر عهده گیرد.
سرانجام در ۲۱ اسفند ۱۳۶۶، سرپرستی این بیمارستان به پشتیبانی منطقه ۱ واگذار شد و برای خدمترسانی به مجروحان شیمیایی، کانکسهای ۶دوشه به آن افزوده شد.
۳. بیمارستان صحرایی کولان؛ پذیرش بیش از ۳۵۰۰ مجروح در یک عملیات
این بیمارستان در ۲۰ تیر ۱۳۶۲، توسط بهداری تیپ مستقل مریوان در کنار ستاد عملیاتی، بهصورت مرکز اورژانس تأسیس شد. با آغاز عملیات، این مرکز توسعه یافت و به بیمارستانی سولهای تبدیل شد. محل استقرار کارکنان، بالای تپهای نزدیک بیمارستان قرار داشت و اداره بهداری نزاجا با اعزام تیمهای جراحی و پزشکی و ارسال تجهیزات دارویی، نیازهای آن را تأمین میکرد.
در عملیات والفجر (۲۷ مهر ۱۳۶۲)، این بیمارستان خدمات ارزندهای ارائه داد. سرهنگ دکتر مجد، جراح و رئیس بیمارستان منطقهای سنندج، مدتی در این بیمارستان مستقر شد و خدمات ویژهای ارائه کرد.
مجروحانی که نیاز به درمان پیشرفتهتر داشتند، از طریق زمینی یا با بالگرد به بیمارستان شهر مریوان، بیمارستان «اللهاکبر» میانراهی سنندج یا بیمارستان منطقهای ۵۲۴ سنندج منتقل میشدند.
در ۵ اسفند ۱۳۶۶، با توجه به شرایط منطقه، داروهای درمان شیمیایی از سوی اداره بهداری نزاجا به بیمارستان ارسال شد.
آمار تکاندهنده از کولان:
در ۲۴ فروردین ۱۳۶۷، به دلیل گسترش درگیریها، بیمارستان کولان پذیرای ۱,۷۲۰ مجروح جنگی و ۱,۸۶۰ مجروح شیمیایی بود. با پیشبینی قبلی و ایجاد مرکز اورژانس در داخل پادگان مریوان که شامل حمامهای ۱۲دوشه و وانهای محلول شیمیایی بود، درمان لازم برای تمام مجروحان انجام شد. تعدادی نیز مستقیماً از محل درگیری به بیمارستانهای میانراهی «توحید» و «اللهاکبر» اعزام شدند.
