اکسین نیوز – در روزهای اخیر پرسش‌های متعددی درباره شمول قوانین مالیاتی بر معاملات ارزهای دیجیتال، زمان اجرای آن و تفاوت مالیات بر درآمد با مالیات بر عایدی سرمایه مطرح شده است. در همین راستا، مهدی موحدی بک‌نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور، در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، پرده از ابهامات این حوزه برداشت و تأکید کرد که فعالیت اقتصادی در حوزه رمزارزها به‌هیچ‌وجه خارج از شمول نظام مالیاتی کشور نیست.
سه نوع مالیات در کمین فعالان کریپتو
سخنگوی سازمان امور مالیاتی با تأکید بر ضرورت تفکیک میان انواع مالیات‌ها در این حوزه، سه دسته اصلی را برشمرد:
- مالیات بر درآمد: شامل درآمد اشخاص حقیقی (مشاغل) و حقوقی (شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مبادله) ناشی از فعالیت در این حوزه.
- مالیات بر ارزش افزوده: مرتبط با کالاها و خدمات ارائه‌شده در این بستر.
- مالیات بر عایدی سرمایه: مربوط به سود حاصل از معاملات و نگهداری دارایی.
نکته حائز اهمیت این است که مالیات بر درآمد، تنها به «درآمد مشمول مالیات» (مانند کارمزدها و سود خالص) تعلق می‌گیرد، نه به کل گردش مالی. برای مثال، تراکنش هزار میلیارد تومانی یک سکو، به‌معنای درآمد مشمول مالیات آن نیست و هزینه‌های قابل‌قبول مالیاتی از آن کسر خواهد شد. همچنین فعالیت استخراج (ماینینگ) نیز در صورت تحقق درآمد، مشمول مالیات است.
آیا هر خرید و فروشی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه است؟
پاسخ منفی است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌وگو، شفاف‌سازی وضعیت «قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی» (عایدی سرمایه) است. اگرچه انواع رمزپول و رمزارز (به‌استثنای رمز ریال) در فهرست دارایی‌های مشمول این مالیات قرار گرفته‌اند، اما موحدی بک‌نظر به یک معافیت بزرگ اشاره کرد:
«فروش رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون (مانند صرافی‌ها یا سکوهای مجاز خرید و فروش رمزارز) از مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.»
با این حال، فروش این دارایی‌ها به سایر اشخاص (خارج از چرخه رسمی) ممکن است مشمول احکام «مالیات بر درآمد اتفاقی» شود. همچنین، وی خاطرنشان کرد که صرف تصویب قانون به‌معنای اجرای فوری آن نیست و دریافت این مالیات منوط به استقرار بستر اجرایی سامانه مؤدیان است که احتمالا از اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۶ عملیاتی خواهد شد.
تفکیک ظریف مالیات بر ارزش افزوده: کارمزد یا کل مبلغ؟
آیا هنگام خرید ۱۰۰ میلیون تومان رمزارز، باید بر کل این مبلغ مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کرد؟ خیر. بر اساس ماده ۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، خدماتی مانند فراهم‌کردن بستر معاملات و واسطه‌گری توسط سکوهای مبادله، مشمول این مالیات است. اما مبنای محاسبه، تنها «کارمزد دریافتی سکو» به‌عنوان حق‌الزحمه ارائه خدمت است، نه کل مبلغ خریدوفروش رمزارز. این تفکیک ظریف، از فشار مالیاتی مضاعف بر سرمایه‌گذاران خرد جلوگیری می‌کند.
در مجموع، سازمان امور مالیاتی با این شفاف‌سازی، مسیر فعالیت قانونی را برای فعالان حوزه رمزارز هموارتر کرده و هم‌زمان بر رصد تراکنش‌های خارج از چارچوب صرافی‌های مجاز تأکید ورزیده است.
